Twijfel over relatie?

Twijfel over relatie? Foto Matthias Leberle via Flickr

“NIEUWETIJDS RELATIES” als antwoord op twijfel over relatie in tijd van veranderingen op het vlak van verbinding en intimiteit

Verworvenheden van de huidige tijd, zoals zelfontplooiing en veel keuzevrijheid brengen nieuwe vraagstukken met zich mee. Zeker ook in relaties. Daarbij kan ook twijfel over relatie ontstaan, niet alleen over met wie, maar ook over hoe.

Aansluitend op het idee dat er “nieuwetijds kinderen” zijn, wat overigens “nieuwetijds ouders” vergt, zijn we misschien ook toe aan “nieuwetijds relaties”. De oude concepten, veelal nog gebaseerd op het inmiddels wellicht antiek te noemen instituut ‘huwelijk’ lijken steeds minder te voldoen. Terwijl ook stellen die niet trouwen vaak in een dynamiek leven die naadloos zou passen in de setting van het huwelijk.

Een hoog percentage scheidingen wordt gezien als een signaal dat het slecht gaat in relatieland. Wat als we het succes van het relatie in deze tijd beter niet meer afmeten aan de duur en het voortbestaan ervan? Ik vind het jammer dat het einde van een relatie door velen gezien wordt als een falen, wat bovendien vele eindes tot een groter drama maakt dan nodig hoeft te zijn. Wat als de gelofte om elkaar nooit te verlaten, “totdat de dood ons scheidt” één van die vele religieuze residuen is die niet meer passen in onze moderne leefwijze. Maar wel nog gevoed wordt door Hollywood romantiek en vele rituelen om ons heen. Wat als het gezonder zou zijn om af te spreken bij elkaar te blijven zolang beiden bij de relatie gediend zijn en de relatie op een mooie manier af te sluiten op het moment dat het tijd blijkt dat elk weer een eigen weg gaat? Met wellicht zelfs de kans dat relaties vervolgens toch een langere houdbaarheidsdatum blijken te hebben, als er elke dag weer opnieuw voor gekozen wordt …

En, een nieuwe(tijdse) relatie kunnen we ook met onze huidige partner hebben. We hoeven niet perse een nieuwe partner om ons relatieleven fris en levendig te houden. We kunnen ook nieuwe afspraken met onze bestaande partner maken. Nieuwe manieren van samen zijn en leven ontdekken. Maar wat mij betreft is dat niet perse “beter”. (Het zou, lijkt me, überhaupt behulpzaam zijn als we de vraag wat “beter” is, naar welke externe maatstaf dan ook, zouden kunnen los laten, en ons de vraag kunnen stellen: wat werkt nu het beste voor mij?)

Relaties in vele vormen

De ervaringen van relatie therapeut en schrijver Esther Perel in haar werk met stellen en tijdens haar bezoeken aan vele landen en culturen over de hele wereld bevestigen deze ontwikkeling. Relaties kunnen tegenwoordig vele vormen hebben. Ze ziet een verschuiving waarin mensen proberen helder te krijgen: Welk soort relatie past het beste bij mij? Hoe ga ik om met de keuze mogelijkheden in het uitgebreide spectrum tussen monogamie en polyamorie? Hoe kan ik mijn relatie vorm geven op een manier die werkelijk aansluit bij wie ik ben en wat ik wil?

Onderstaande is een vertaling / bewerking van een interview met Esther Perel door Layla Martin, waarin dit onderwerp aan bod komt. Het volledige origineel is hier te bekijken op YouTube (Engels).

Layla Martin and Esther Perel talk on YouTube

Wat we zien is het ontsluiten van compleet nieuwe mogelijkheden rond relaties, toegewijde relaties, volwassen intimiteit. Ik geloof niet dat het alleen maar gaat om het concept van sexuele grenzen tussen monogamie (gedefinieerd als sexuele exclusiviteit) en polyamorie. Ik denk dat het veel breder is!

De nieuwe tijd

Op de eerste plaats hebben we allemaal sexuele ervaringen die beginnen in onze vroege tienerjaren. In het verleden was het gebruikelijk dat je het huwelijk binnentrad en dan voor de eerste keer sex had. Nu treed je het huwelijk binnen en stop je met sex hebben met anderen. Dat is een fundamenteel verschil.

Een tweede fundamenteel verschil is dat we gewoon waren te denken dat monogamie één persoon voor de rest van ons leven betekende. Tegenwoordig betekent het één persoon tegelijkertijd (“seriële monogamie”).

Meer keuze, minder zekerheid

Blindfolded.

Dit betekent dat, net zoals in alle andere aspecten van ons leven, met meer keuzemogelijkheden ook meer onzekerheid ontstaat. En we moeten die onzekerheid leren accepteren. Je kan niet tegelijkertijd in de paradox van keuze leven, een aanval van angst om iets te missen hebben, alle opties willen en dan zeggen: “Ik wil zeker zijn, zeker dat ik DE partner voor het leven heb gevonden.” Je kunt niet plotsklaps, midden in die oceaan van onzekerheid, de zekerheidbel horen rinkelen, die zegt: “Jij bent de ware! Ik kijk niet langer links, ik kijk niet langer rechts, jij bent het!”

Wanneer je je laat meenemen in deze ontsluiting van mogelijkheden, dan moet je begrijpen dat wanneer je één optie kiest, dat niet betekent dat andere opties er niet meer zijn. Eigenlijk zeg je gewoon: “Deze optie kies ik voor nu.” Voor nu! De huidige relaties duren per definitie slechts zolang als de partners er hun geluk in vinden. Echter, ze zeggen niet “Voor nu”. Ze zeggen “Voor altijd”, hoewel ze heel goed weten dat het voor nu is. Dus kunnen we net zo goed vanaf het begin eerlijk zijn en zeggen: “Voor nu … en ik hoop dat dit ‘nu’ voortduurt”.

Het is een beetje zoals naar Amsterdam komen. Weinig mensen komen naar Amsterdam met de intentie voor altijd te blijven. De meesten komen naar Amsterdam voor een tijdje. En dan kijken ze achterom en zeggen: “Ahh, ik ben al 22 jaar in Amsterdam!”. Doe het relatie ding op de zelfde manier! Waarbij je start en zegt: “Voor nu … ik kwam slechts voor een maand, ik heb simpelweg mijn retour ticket niet gebruikt … het begon met Tinder, ik dacht dat het een avondje plezier was … en toen werd het meer serieus, ik het werd drie jaar en nu is het al dertien jaar, maar het is nog steeds voor nu.” In feite is dat wat je staande en gaande houdt, het houd je veel frisser en betrokkener.

Overigens, wat de onzekerheid betreft, die is er altijd al geweest. Altijd was er veel onzekerheid, maar hier gaat het om het soort onzekerheid waarbij we de illusie kunnen hebben dat we het in onze macht hebben om zekerheid te creëren, dat het in ons vermogen ligt om de omstandigheden te controleren. En dat VOELT onzekerder. We voelen ons niet onzeker bij de onvoorspelbaarheid van het weer, we denken dat we er toch niets aan kunnen doen. Maar in relaties denken we dat het aan ons ligt als het niet gaat zoals we zouden willen. Keuze impliceert dat we denken dat we invloed hebben, met invloed komt een gevoel van verantwoordelijkheid, en die verantwoordelijkheid kan onzeker voelen en druk opleveren … “Als ik maar het juiste kies!”

Constante verandering de enige zekerheid

Het tweede aspect in de moderne relatie dynamiek is dat het verandert. Meer dan vroeger. Al was het maar omdat we langer leven en dus langer samen kunnen zijn. En ontwikkelingen gaan sneller, ook wij ontwikkelen sneller. Er is geen garantie dat twee partners in dezelfde richting of hetzelfde tempo zullen ontwikkelen. Bij een hoger tempo en langere duur kunnen de verschillen verder uit elkaar komen liggen.

Als je lang met iemand samen bent, zul je een veelheid aan verschillende relaties hebben. Je kunt het zo zien tegenwoordig: de meesten van ons zullen twee of drie toegewijde langer durende relaties in hun leven hebben. Sommigen van ons zullen dat met dezelfde persoon doen, anderen met verschillende personen.

Dit is wat continu gebeurt: je herdefinieert, je herstart, je overdenkt, je droomt opnieuw. De dynamiek verandert, het niveau van onderlinge afhankelijkheid wijzigt, de machtsstructuur verschuift, de broodwinnaar en de primaire ouder veranderen … veel dingen zullen anders worden! Denk dus niet: “Ik heb een model in mijn hoofd, ik ga de ware vinden, ik plak mijn verhaal op die ene en we zullen nog lang en gelukkig samen leven.” Je hebt niet één verhaal, je hebt meerdere verhalen. Je hebt niet één sexualiteit, je hebt je sexualiteit van je tienerjaren, van je twintiger jaar, je dertiger … en weet je wat het meest verandert? Je sexualiteit! Je niveau van zelf acceptatie. De mate waarin je je goed voelt over jezelf is wat hoe je voelt over sex verandert. Niet je uiterlijk en je gewicht en de mensen die je onderweg hebt ontmoet, of het soort interacties dat je had. Je hebt een heel andere sexualiteit wanneer je je plotseling competent en zeker voelt. Je hebt ook weer een andere sexualiteit wanneer je ouder wordt. Dan heb je weer een andere sexualiteit wanneer je een nieuw soort oefeningen ontdekt, waarvan je voorheen het bestaan niet van kende en dat ineens je nieuwe fetish wordt. We hebben meerdere sexualiteiten.

Nieuwetijdse relatie – flirten met het onbekende

Nieuwetijds relatie - Flirten met het onbekende

Begin om vloeiend te denken als antidotum bij twijfel over relatie. Vloeibaarheid, flexibiliteit, aanpasbaarheid zijn werkelijk de essentiële ingrediënten van moderne relaties. Begin te flirten met het onbekende.

Het definiëren van relaties als ‘dynamisch’, “ja” zeggen tegen alle veranderingen in het leven, brengt een diepere authenticiteit. Omarm dat dingen echt zullen veranderen en doe wat werkelijk werkt nu, in plaats van een gefixeerd plaatje in ons hoofd proberen forceren.

Dus, mik niet op zekerheid als je in vervoering bent over het open-einde en steeds veranderende karakter van elke app op je telefoon. Je doet dit ook niet meer met werk. Niemand is meer op zoek naar een baan voor het leven. Dit is het nieuwe model.

Vervolgens: wees eerlijk tegen jezelf, probeer jezelf niet ergens in te wringen dat voor jou niet werkt. Vindt iemand van je eigen geloof: als je weet dat je meer monogaam bent, ga dan niet met iemand die de veelzijdigheid van ervaringen wil. Het zal je slechts voortdurend pijn doen. Vind een persoon van je eigen voorkeur.

Vind een persoon met wie je je kunt voorstellen samen te groeien, samen te veranderen. Het komt zo vaak voor, er zijn zoveel mensen waarop je verliefd kunt worden, er zijn veel mensen waarvan je kunt houden en die van jou kunnen houden, maar zij zijn niet noodzakelijk ook de mensen met wie je een leven kunt delen. Dat betekent niet dat je niet houdt van de persoon met wie je samenleeft, maar het is een andere set van ingredienten. Velen van ons hebben fantastische liefdes ervaringen, maar met iemand die zo volstrekt van een andere wereld is, met andere ambitities, andere waarden … Waarden zijn essentieel als ingredient om met iemand samen te zijn en samen te leven, verder dan alleen tussen de lakens.

Twijfel over relatie?

Roept dit artikel vragen op, is er herkenning of geeft het stof tot nadenken over je eigen relatie, leuk als je hieronder je reactie of vraag wilt delen! En bij twijfel over relatie, voel je ook vrij om rechtstreeks contact met me op te nemen: 06-24213133.

Credits

Inspiratie

Esther Perel - Relationships Redifined

Dit artikel is geïnspireerd door en gedeeltelijk een bewerking van deel van een gesprek van Layla Martin met Esther Perel.
Je vindt een opname van het volledige gesprek op YouTube (Engels):
Layla Martin with Esther Perel – An Intimate Session on Awaking Desire

Leestip

Esther Perel – ‘Mating in Captivity’, vertaald als ‘Erotische Intelligentie‘, bijvoorbeeld bij Bol.com.

Foto’s

Foto’s door Matthias Leberle en star of the seaa via Flickr en Takmeomeo via Pixabay.

2 thoughts on “Twijfel over relatie?”

  1. “In een relatie is de ander een spiegel” en Door de ander leer je jezelf kennen.”
    Ik twijfel of ik mijn huidige relatie moet verbreken omdat wat hierboven staat zo ontzettend waar is. Hoe weet je zeker dat je een relatie beter kan verbreken?
    Het valt mij op dat ik nu exact dezelfde relatie heb als mijn ouders ooit met elkaar hadden! Over conditionering gesproken! In intieme relaties vertoon ik exact hetzelfde kille gedrag als mijn moeder. Iets waar ik me van bewust ben, maar op de een of andere manier niet wezenlijk kan veranderen. Mijn huidige relatie van 16 jaar is al jarenlang een kille ijsvlakte. Ik weet niet beter, maar het wringt wel. Temeer daar ik op het spirituele pad zit en al aardig gevorderd ben. Als je dat al van jezelf kan zeggen. Ik leef licht en vrij, en ben me bewust van ego gerelateerde patronen. Verlatings en verbindingsangst heb ik geen last meer van. 2 jaar geleden heb ik na een bijzondere spirituele ervaring een soort mindshift gehad, waarna mijn leven een wending heeft gekregen van zwaar en versluierd naar bewust en licht.
    Alleen in de partnerrelatie loop ik tegen zgn grenzen aan. Mijn vriend is een echte ego-tripper zogezegd, van Boeddhisme en Advaita Vedanta moet hij niets hebben. Hoeft ook niet, het is mijn pad. Maar het maakt het samenleven niet eenvoudiger. Alhoewel hij wel ziet dat ik erg veranderd ben. Soms is het voor mij ineens helder: deze relatie is niet goed en we doen er beter aan om uit elkaar te gaan. Aan de andere kant denk ik en voel ik dat hier iets zit dat ik moet overwinnen of overstijgen. Een thema/trauma dat in mijn leven en misschien zelfs al in het leven van mijn moeder en daarvoor al speelde. Ik kan op zoek gaan naar een nieuwe liefde maar zal dit hoe dan ook blijven tegenkomen.
    Het is iets dat dus echt alleen in een intieme partnerrelatie speelt en niet in relaties met anderen. Die zijn licht en vrij.
    Ik kan er alle psychologie en spirituele boeken op na slaan, maar dat biedt vooralsnog geen soelaas. Ik ken ook het boek over EFT van Sue Johnsson, we hebben deze therapie zelfs gehad, maar het heeft niet gewerkt.
    Beste Henny, kan jij mij op weg helpen misschien?

    1. Hallo José,

      Dank je voor wat je deelt hier. Treffend hoe je beschrijft hoe een andere “verticale verbinding” niet perse gelijk ook betekent dat we andere “horizontale verbindingen” ervaren. Soms heb ik zelfs het idee dat om voorbeelden van harmonieuze relaties te vinden men beter kan zoeken in niet spirituele kringen dan in kringen waar mensen erg gericht zijn op spirituele ontwikkeling. Ook zelf heb ik ervaren dat allerlei innerlijke bewegingen die resulteerden in meer vrede met mezelf niet ook vanzelfsprekend leiden tot meer vrede met anderen in intieme relaties.

      Je bericht maakt me vooral ook nieuwsgierig. Als je beschrijft dat je relatie al jarenlang een kille ijsvlakte is, vermoed ik dat ook jij je gesloten voelt in aanwezigheid van je partner. Weet je wat het is dat je doet sluiten? Wat is pijnlijk voor jou in het contact met hem? Hoe voel je je in zijn aanwezigheid?

      Wat ook mijn aandacht trekt is dat je schrijft dat je denkt en voelt dat in je relatie iets zit dat je moet overwinnen of overstijgen. Ik kan me voorstellen dat wat je in je relatie tegenkomt, zoals je in je eerste regels schrijft, je iets spiegelt. Iets waar je je tegen verzet bijvoorbeeld. In die zin kan ik me ook voorstellen dat – je neemt inderdaad jezelf mee naar een volgende relatie – je mogelijk iets vergelijkbaars ontmoet in een volgende relatie als je de huidige verlaat bewogen door dat verzet. Of je iets moet “overwinnen” weet ik niet. Dat klinkt ook een beetje als een gevecht. En het lijkt erop dat alles waar we tegen vechten vooral sterker wordt.

      Ik vind het niet vreemd dat wat je tegenkomt zich beperkt tot een intieme partnerrelatie. Voor een deel juist door de veiligheid die we daar ervaren. En/of door de (andere) verwachtingen die we in een dergelijke relatie hebben. Of de (grotere) mate waarin we onszelf openen. Onze kwetsuren kunnen in onze partnerrelaties meer aan de oppervlakte komen. Er kunnen ook meer aspecten van “afhankelijkheid(sgevoelens)” in partnerrelaties verweven zijn dan in andere relaties.
      De thema’s/trauma’s waar je naar verwijst zijn vermoedelijk in dergelijke omstandigheden ontstaan, en zullen dan waarschijnlijk juist in vergelijkbare omstandigheden getriggerd kunnen worden.

      Dan terug naar je openingsvraag: twijfel of je relatie al of niet wilt verbreken. Wat mij betreft zou dat antwoord eenvoudig mogen zijn: als het langer durend niet goed voelt en je ziet geen openingen op verbetering, lijkt mij dat aanleiding om te beëindigen wat niet werkt. Natuurlijk handig daar bij stil te staan bij dat je jezelf wel meeneemt naar een volgende relatie, maar dat hoeft het beëindigen van iets wat niet werkt niet in de weg te staan lijkt me. Op de vraag hoe (of wanneer) weet je zeker dat je een relatie beter kan verbreken geef ik graag een misschien wat vreemd antwoord: dat weet je als je het weet. Mijn persoonlijke ervaring is dat er een moment komt waarin je het het weet. En dan weet je hoe het voelt om het te weten. Dan is er geen twijfel meer. Wel belangrijk denk ik om jezelf toe te staan te “weten” zonder verklaring. Zonder argumenten. Om simpelweg te weten “Dit voelt niet goed en het is tijd een andere weg te gaan”. Punt. Niemand wat te hoeven uitleggen. Ook jezelf niet.

      En ik denk dat het belangrijk is dat jezelf toe kunt staan het goed te hebben (en dus afscheid te nemen van wat niet (meer) goed (genoeg) voelt).
      Waar verlang je naar? Wat wil je graag in een partnerrelatie? Wat gun je jezelf?

      HARTelijke groet,
      Henny

Schrijf een reactie